Satantango
၁၉၉၄ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ ဟန်ဂေရီ ဒါရိုက်တာ Béla Tarr (ဘေလာ တာရ်) ရဲ့ "Sátántangó" (ဆာတန်တန်ဂို) ဟာ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းမှာ အလွန်ထင်ရှားတဲ့ အနုပညာလက်ရာ (Masterpiece) တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ပြသချိန် ၇ နာရီခွဲ (၄၅၀ မိနစ်) ခန့် ကြာမြင့်ပေမယ့် ဒီရုပ်ရှင်ဟာ ရုပ်ရှင်ချစ်သူတွေနဲ့ ဝေဖန်ရေးဆရာတွေကြားမှာ ချီးကျူးမဆုံးဖြစ်ရတဲ့ အားသာချက်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားရဲ့ အကြီးမားဆုံး ဆွဲဆောင်မှုကတော့ အဖြူအမည်းနဲ့ ရိုက်ကူးထားတဲ့ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးပညာ (Cinematography) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါရိုက်တာဟာ ကင်မရာကို မဖြတ်ဘဲ အချိန်အကြာကြီး ဆက်တိုက်ရိုက်ကူးထားတဲ့ (Long takes) ပြကွက်တွေကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဥပမာ - နွားတွေ ရွှံ့ဗွက်ထဲ လမ်းလျှောက်သွားတဲ့ အစအဖွင့်ခန်းကစလို့၊ ဇာတ်ကောင်တွေ လမ်းလျှောက်နေတာကို မိနစ်နဲ့ချီပြီး နောက်ကနေ လိုက်ရိုက်ထားတဲ့ ပြကွက်တွေဟာ ကြည့်ရှုသူကို ရုပ်ရှင်ရဲ့ ကမ္ဘာထဲမှာ တကယ်ရောက်နေသလို ခံစားရစေပါတယ်။ ပျက်စီးယိုယွင်းနေတဲ့ ဟန်ဂေရီ ကျေးရွာလေးတစ်ခုရဲ့ ဆောင်းဦးရာသီ၊ ရွှံ့ဗွက်တွေ၊ မိုးဖွဲဖွဲကျနေတဲ့ အငွေ့အသက်တွေနဲ့ အထီးကျန်ဆန်မှုကို အလွန်ပီပြင်စွာ ပုံဖော်ထားပါတယ်။ ဇာတ်ကားက နှေးကွေးပေမယ့် အဲဒီ နှေးကွေးမှု (Slow Cinema) ကပဲ ဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့မှုနဲ့ အခြေအနေကို ပိုပြီး လေးနက်စွာ ခံစားသိရှိစေပါတယ်။ စာရေးဆရာ László Krasznahorkai ရဲ့ ဝတ္ထုကို အခြေခံထားပြီး၊ ဇာတ်လမ်းကို တန်ဂို (Tango) အကရဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ "ရှေ့ကို ခြောက်လှမ်း၊ နောက်ကို ခြောက်လှမ်း" သွားတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ အခန်းခွဲကာ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ အချိန်ကာလကို အဖြောင့်တိုင်းမသွားဘဲ ဇာတ်ကောင် အသီးသီးရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုတည်းကို ထပ်မံပြသတဲ့ တင်ဆက်ပုံဟာ အလွန်ထူးခြားဆန်းသစ်ပါတယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ဟာ လူတွေရဲ့ လောဘ၊ အတ္တ၊ လှည့်စားတတ်မှုနဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် မျက်လုံးမှိတ် ယုံကြည်တတ်ကြတဲ့ လူ့သဘာဝကို နက်နက်နဲနဲ မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ Irimiás ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်ကနေတစ်ဆင့် လူတွေကို ဘယ်လို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သွားသလဲဆိုတာကို ပြသထားပုံက အလွန်ပညာသားပါပါတယ်။ နောက်ခံတေးဂီတကို အလွန်အကျွံ မသုံးဘဲ သဘာဝအသံတွေဖြစ်တဲ့ လေတိုက်သံ၊ မိုးရွာသံ၊ ခွေးဟောင်သံ၊ ခြေသံ နဲ့ ဝေးလံတဲ့နေရာက ခေါင်းလောင်းသံ စတာတွေကို အသုံးပြုထားပုံက ရုပ်ရှင်ရဲ့ အထီးကျန်ဆန်တဲ့ ရသကို ပိုမိုပြည့်စုံစေပါတယ်။ "Sátántangó" ဟာ ပုံမှန် ဖျော်ဖြေရေး ဇာတ်ကားမျိုး မဟုတ်ဘဲ ရုပ်ရှင်အနုပညာကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ထိ တင်ပြထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်ရှုဖို့ အချိန်နဲ့ စိတ်ရှည်မှု အများကြီး လိုအပ်ပေမယ့်၊ သေသေချာချာ ခံစားကြည့်ရှုမယ်ဆိုရင်တော့ ဘယ်တော့မှ မေ့ပျောက်နိုင်မှာမဟုတ်တဲ့ ရုပ်ရှင်အတွေ့အကြုံ တစ်ခုကို ရရှိစေမှာ အသေအချာပါပဲ။ File size…7.7 GB / 3.25 GB Quality… Blu - Ray 1080p & 720p Format… mp4 Duration…. 7h 32m Genre ..... Drama Subtitle…. Myanmar Subtitle (Hard Sub)
ဇာတ်လမ်းအကြောင်း
၁၉၉၄ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့တဲ့ ဟန်ဂေရီ ဒါရိုက်တာ Béla Tarr (ဘေလာ တာရ်) ရဲ့ "Sátántangó" (ဆာတန်တန်ဂို) ဟာ ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းမှာ အလွန်ထင်ရှားတဲ့ အနုပညာလက်ရာ (Masterpiece) တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ပြသချိန် ၇ နာရီခွဲ (၄၅၀ မိနစ်) ခန့် ကြာမြင့်ပေမယ့် ဒီရုပ်ရှင်ဟာ ရုပ်ရှင်ချစ်သူတွေနဲ့ ဝေဖန်ရေးဆရာတွေကြားမှာ ချီးကျူးမဆုံးဖြစ်ရတဲ့ အားသာချက်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားရဲ့ အကြီးမားဆုံး ဆွဲဆောင်မှုကတော့ အဖြူအမည်းနဲ့ ရိုက်ကူးထားတဲ့ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးပညာ (Cinematography) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါရိုက်တာဟာ ကင်မရာကို မဖြတ်ဘဲ အချိန်အကြာကြီး ဆက်တိုက်ရိုက်ကူးထားတဲ့ (Long takes) ပြကွက်တွေကို အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဥပမာ - နွားတွေ ရွှံ့ဗွက်ထဲ လမ်းလျှောက်သွားတဲ့ အစအဖွင့်ခန်းကစလို့၊ ဇာတ်ကောင်တွေ လမ်းလျှောက်နေတာကို မိနစ်နဲ့ချီပြီး နောက်ကနေ လိုက်ရိုက်ထားတဲ့ ပြကွက်တွေဟာ ကြည့်ရှုသူကို ရုပ်ရှင်ရဲ့ ကမ္ဘာထဲမှာ တကယ်ရောက်နေသလို ခံစားရစေပါတယ်။ ပျက်စီးယိုယွင်းနေတဲ့ ဟန်ဂေရီ ကျေးရွာလေးတစ်ခုရဲ့ ဆောင်းဦးရာသီ၊ ရွှံ့ဗွက်တွေ၊ မိုးဖွဲဖွဲကျနေတဲ့ အငွေ့အသက်တွေနဲ့ အထီးကျန်ဆန်မှုကို အလွန်ပီပြင်စွာ ပုံဖော်ထားပါတယ်။ ဇာတ်ကားက နှေးကွေးပေမယ့် အဲဒီ နှေးကွေးမှု (Slow Cinema) ကပဲ ဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့မှုနဲ့ အခြေအနေကို ပိုပြီး လေးနက်စွာ ခံစားသိရှိစေပါတယ်။ စာရေးဆရာ László Krasznahorkai ရဲ့ ဝတ္ထုကို အခြေခံထားပြီး၊ ဇာတ်လမ်းကို တန်ဂို (Tango) အကရဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ "ရှေ့ကို ခြောက်လှမ်း၊ နောက်ကို ခြောက်လှမ်း" သွားတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ အခန်းခွဲကာ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ အချိန်ကာလကို အဖြောင့်တိုင်းမသွားဘဲ ဇာတ်ကောင် အသီးသီးရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုတည်းကို ထပ်မံပြသတဲ့ တင်ဆက်ပုံဟာ အလွန်ထူးခြားဆန်းသစ်ပါတယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ဟာ လူတွေရဲ့ လောဘ၊ အတ္တ၊ လှည့်စားတတ်မှုနဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအပေါ် မျက်လုံးမှိတ် ယုံကြည်တတ်ကြတဲ့ လူ့သဘာဝကို နက်နက်နဲနဲ မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ Irimiás ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်ကနေတစ်ဆင့် လူတွေကို ဘယ်လို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သွားသလဲဆိုတာကို ပြသထားပုံက အလွန်ပညာသားပါပါတယ်။ နောက်ခံတေးဂီတကို အလွန်အကျွံ မသုံးဘဲ သဘာဝအသံတွေဖြစ်တဲ့ လေတိုက်သံ၊ မိုးရွာသံ၊ ခွေးဟောင်သံ၊ ခြေသံ နဲ့ ဝေးလံတဲ့နေရာက ခေါင်းလောင်းသံ စတာတွေကို အသုံးပြုထားပုံက ရုပ်ရှင်ရဲ့ အထီးကျန်ဆန်တဲ့ ရသကို ပိုမိုပြည့်စုံစေပါတယ်။ "Sátántangó" ဟာ ပုံမှန် ဖျော်ဖြေရေး ဇာတ်ကားမျိုး မဟုတ်ဘဲ ရုပ်ရှင်အနုပညာကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ထိ တင်ပြထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်ရှုဖို့ အချိန်နဲ့ စိတ်ရှည်မှု အများကြီး လိုအပ်ပေမယ့်၊ သေသေချာချာ ခံစားကြည့်ရှုမယ်ဆိုရင်တော့ ဘယ်တော့မှ မေ့ပျောက်နိုင်မှာမဟုတ်တဲ့ ရုပ်ရှင်အတွေ့အကြုံ တစ်ခုကို ရရှိစေမှာ အသေအချာပါပဲ။ File size…7.7 GB / 3.25 GB Quality… Blu - Ray 1080p & 720p Format… mp4 Duration…. 7h 32m Genre ..... Drama Subtitle…. Myanmar Subtitle (Hard Sub)